Perusahaan global perlu segera membentuk semula model operasi mereka: Evolusi strategik dalam penyusunan semula rantaian bekalan Asia

1. Kegagalan Model Lama: Berakhirnya Era Keutamaan Kecekapan

Sepanjang tiga dekad yang lalu, syarikat-syarikat global secara amnya mengikuti logik operasi "perolehan global, pengeluaran berpusat, pengedaran berskala besar". Model ini berteraskan pengoptimuman kos yang minimum, bergantung kepada persekitaran geopolitik yang stabil dan laluan perdagangan yang lancar. Walau bagaimanapun, premis ini kini sedang runtuh.

Geseran geopolitik, impak pandemik, dan kejadian cuaca ekstrem yang bertindih telah mendedahkan kerapuhan rantaian bekalan global. Syarikat-syarikat mula menyedari bahawa rantaian bekalan linear yang hanya mengejar kecekapan tidak mampu bertahan dalam menghadapi ketidaktentuan. Dalam laporan yang diterbitkan pada 2025, BCG secara jelas menyeru syarikat multinasional agar mengamalkan model operasi baharu untuk menghadapi era yang mengutamakan daya tahan. Penilaian ini bukan sahaja relevan kepada gergasi pembuatan di Eropah dan Amerika, malah menjadi amaran penting kepada syarikat-syarikat Asia yang terintegrasi secara mendalam dalam rantaian nilai global.

2. Perubahan di Asia: Dari "Kilang Dunia" ke "Pasaran Pelbagai Peranan"

Asia bukan lagi sekadar pangkalan pengeluaran tunggal, tetapi pada masa yang sama memainkan pelbagai peranan sebagai pasaran pengguna, sumber inovasi, dan hab rantaian bekalan. Peningkatan industri pembuatan China, penerimaan peralihan industri oleh ASEAN, dan ledakan ekonomi digital India bersama-sama membentuk gambaran serantau yang berevolusi secara dinamik.

Strategi "China + 1" telah beralih daripada pilihan tambahan kepada naratif utama bagi syarikat multinasional. Walau bagaimanapun, pelabur asing tidak semata-mata memindahkan kapasiti pengeluaran keluar dari China, sebaliknya menyusun semula kedudukan mereka pada peta Asia yang lebih luas: zon pemprosesan eksport di Vietnam, Thailand, Indonesia dan negara-negara lain menarik pelaburan dalam sektor elektronik, pakaian, dan komponen automotif, manakala China menaik ke peringkat nilai tambah tinggi. Kelebihan India dalam perkhidmatan IT dan infrastruktur digital menjadi pemboleh ubah utama dalam peralihan model operasi.

Perubahan struktur ini bermakna syarikat tidak lagi boleh menggunakan templat operasi standard yang seragam di peringkat global. Sifat heterogen pasaran serantau menuntut model operasi yang mempunyai kebolehsuaian tempatan yang tinggi — daripada penetapan nod rantaian bekalan, kepada pembinaan pasukan bakat, sehinggalah kepada pematuhan dan pengurusan risiko.

3. Tiga Tonggak Utama Model Operasi Baharu

Berdasarkan amalan yang sedang berlaku di pasaran Asia, kami berpendapat bahawa model operasi baharu sekurang-kurangnya perlu mempunyai tiga ciri teras.

Pertama, rantaian bekalan berjejaring menggantikan rantai linear. Syarikat perlu membina rangkaian rantaian bekalan pelbagai sumber dan pelbagai nod, dengan Asia Tenggara, Asia Selatan, dan Asia Timur Laut sebagai nod pelengkap. Ini memerlukan peralihan daripada pemikiran berurutan "perolehan-pengeluaran-pengedaran" kepada pemikiran rangkaian yang "menentukan peruntukan sumber secara dinamik". Contohnya, sebuah jenama elektronik boleh menubuhkan ibu pejabat serantau di Singapura, menjalankan pembuatan komponen ketepatan di China, memasang di Vietnam, dan menggunakan hab logistik Malaysia untuk pengedaran global.

Kedua, sistem pembuatan keputusan yang dipacu oleh pendigitalan dan AI. Pada masa lalu, syarikat multinasional bergantung pada proses standard dan perancangan tahunan untuk pengurusan. Kini, data masa nyata, ramalan AI, dan teknologi kembar digital membolehkan syarikat memberi tindak balas segera terhadap turun naik permintaan pasaran, gangguan logistik, dan perubahan kadar pertukaran. Asia secara beransur-ansur menjadi medan ujian untuk operasi digital ini — daripada aplikasi berskala besar Industri IoT (Internet of Things) di China, kepada tadbir urus pelabuhan pintar Singapura, sehinggalah kepada kumpulan bakat AI di India, semuanya menyediakan sokongan infrastruktur kepada syarikat.Ketiga, kemampanan tertanam dalam setiap aspek operasi. Mekanisme Pelarasan Sempadan Karbon Eropah dan gelombang pelaburan ESG global telah mengenakan keperluan pematuhan alam sekitar yang lebih tinggi ke atas pembekal Asia. Model operasi masa depan mesti menganggap pelepasan karbon, kitar semula, dan tanggungjawab sosial sebagai petunjuk teras, bukan isu pinggiran. Ini bermakna perusahaan perlu membina sistem yang telus dan boleh dikesan untuk jejak karbon rantaian bekalan di Asia, serta menjalinkan kerjasama dengan kerajaan tempatan dan taman perindustrian.

4. Ke Mana Hala Tuju Perusahaan Asia?

Berhadapan dengan tekanan luaran, perusahaan tempatan Asia selalunya berada dalam keadaan penyesuaian pasif—tetapi ini juga merupakan peluang untuk membentuk semula secara proaktif.

Pertama, syarikat multinasional China harus memanfaatkan pengalaman terkumpul mereka dalam bidang teknologi baru muncul, mengeksport keupayaan "infrastruktur digital" ke pasaran ASEAN, sekali gus menaik taraf model operasi daripada "eksport produk" kepada "eksport sistem". Kedua, perusahaan ASEAN harus mempercepatkan integrasi rantaian bekalan serantau, memanfaatkan keutamaan tarif RCEP untuk meningkatkan kecekapan kerjasama rentas sempadan. Seterusnya, perusahaan India pula boleh menerima lebih banyak perkhidmatan penyumberan luar proses perniagaan dan perisian bernilai tambah tinggi dalam proses syarikat global menyusun semula model operasi mereka.

Pada masa yang sama, perusahaan keluarga dan pembekal kecil dan sederhana di Asia juga perlu menyedari bahawa sukar bagi mereka untuk bertahan lama dengan hanya bergantung kepada pesanan berdasarkan hubungan. Membina struktur pengurusan yang telus, patuh, dan digital adalah tiket masuk untuk menyertai rangkaian model operasi baharu global.

5. Kesimpulan: Daripada "Piawaian Global" kepada "Glokalisasi"

Tajuk laporan BCG menggemakan proposisi transformasi yang telah lama wujud: apa yang diperlukan oleh syarikat global bukanlah pelarasan kecil, tetapi lelaran pada peringkat sistem operasi. Dan Asia sedang menjadi makmal dan gelanggang pertarungan untuk lelaran ini.

Dalam dekad akan datang, perusahaan yang akan menang bukanlah yang terbesar atau paling lama beroperasi, tetapi organisasi yang dapat bereksperimen secara fleksibel, belajar dengan pantas, dan terus menyusun semula model operasi mereka dalam ekosistem Asia yang pelbagai. Seperti dua sisi sekeping syiling, model operasi baharu syarikat global pasti akan dibentuk di Asia, dan pasti akan melayani Asia.