Pembuatan lemah, perkhidmatan kuat: Perubahan struktur FDI Malaysia mendedahkan laluan peningkatan rantaian bekalan Asia

Jurang Digital: Kisah di Sebalik 65.9 Bilion Ringgit

Pada tahun 2025, Pelaburan Langsung Asing (FDI) bersih Malaysia meningkat 41.2% tahun ke tahun, mencecah 65.9 bilion ringgit, meneruskan momentum kukuh sejak kebelakangan ini. Namun, di sebalik jumlah yang memberangsangkan, satu jurang struktur mula terserlah: aliran masuk FDI dalam pembuatan hanya 2.6 bilion ringgit, menurun lebih 70% berbanding tahun sebelumnya; manakala sektor perkhidmatan menarik 59.5 bilion ringgit, merangkumi lebih 90% daripada jumlah keseluruhan.

Perbezaan besar ini serta-merta mencetuskan perdebatan tentang "pendeperindustrian pramatang". Namun, analisis yang lebih mendalam menunjukkan bahawa ini bukanlah "air surut" dalam pembuatan, sebaliknya rantaian bekalan Malaysia mahupun Asia sedang mengalami peningkatan yang mendalam – beralih daripada pembuatan tradisional kepada infrastruktur digital, perkhidmatan bernilai tinggi, dan aktiviti intensif pengetahuan.

Pemencilan Pendapatan dan Aliran Masuk: Keuntungan Sebenar Pembuatan

Anehnya, walaupun aliran masuk merosot mendadak, sektor pembuatan masih menjana pendapatan FDI sebanyak 55.5 bilion ringgit untuk Malaysia, hampir tiga kali ganda pendapatan sektor perkhidmatan (kira-kira 20 bilion ringgit). Profesor Ekonomi Universiti Sunway, Yeah Kim Leng, menunjukkan bahawa ini mencerminkan produktiviti dan nilai tambah tinggi sektor pembuatan. Pengarah Strategi IPPFA Sdn Bhd, Mohd Sedek Jantan, mentafsirkan pemencilan ini sebagai keutamaan syarikat multinasional untuk menjalankan pengekstrakan nilai dan pengoptimuman aset, bukannya peluasan kapasiti secara besar-besaran. Dengan kata lain, modal sedang ditempatkan semula ke segmen yang lebih bernilai tinggi – pusat data, infrastruktur digital, perkhidmatan kejuruteraan, keupayaan reka bentuk, dan ibu pejabat serantau – yang diklasifikasikan sebagai sektor perkhidmatan dalam statistik, bukan pembuatan.

Daripada "Pangkalan Pembuatan" kepada "Hab Digital"

Pertumbuhan mendadak FDI dalam sektor perkhidmatan Malaysia bukanlah kebetulan. Subsektor komunikasi, kewangan dan insurans menjadi bidang utama penyerapan dana, terutamanya pelaburan dalam pusat data dan infrastruktur pengkomputeran awan yang melonjak. Pengarah Eksekutif Pusat Penyelidikan Sosio-Ekonomi, Lee Heng Guie, menyatakan bahawa bahagian sektor perkhidmatan dalam pelaburan asing yang diluluskan telah meningkat daripada 30.8% pada tahun 2023 kepada 50.2% pada tahun 2025. Trend ini selari dengan aliran global FDI yang beralih daripada pembuatan tradisional kepada sektor perkhidmatan, dan Malaysia, dengan persekitaran politik yang stabil, ekosistem semikonduktor yang matang, serta kelebihan infrastruktur digital, menjadi lokasi pilihan serantau untuk pusat data.

Perlu diberi perhatian bahawa industri semikonduktor itu sendiri sedang mengalami perubahan kualitatif. Ketua Jualan Ekuiti Rakuten Trade, Vincent Lau, menekankan bahawa industri Elektrik dan Elektronik (E&E) Malaysia masih kukuh, tetapi tumpuan persaingan telah beralih daripada "pemasangan kos rendah" kepada "aktiviti bernilai tambah lebih tinggi". Strategi Semikonduktor Negara (NSS) dan Pelan Induk Perindustrian Baharu (NIMP 2030) sedang mendorong pelaburan ke arah pembuatan wafer dan reka bentuk IC, yang dalam klasifikasi statistik mungkin termasuk dalam sektor perkhidmatan, tetapi inti industrinya masih merupakan lanjutan daripada pembuatan.

Adakah Ia Pendeperindustrian, atau Peningkatan Nilai?Untuk kelemahan aliran masuk FDI pembuatan, ahli ekonomi secara amnya bersikap optimis berhati-hati. Yeah Kim Leng mengaitkannya dengan kitaran semula jadi dan "lumpsiness" dalam pelaburan tetap, dan menjangkakan FDI pembuatan akan berubah-ubah sekitar trend jangka panjang sebanyak RM12 bilion setahun. Mohd Sedek pula berpendapat, dengan kitaran pelaburan AI berkembang daripada reka bentuk cip kepada pembungkusan termaju, bahan semikonduktor, pelayan AI, dan lain-lain, kedudukan Malaysia sebagai nod utama dalam rantaian bekalan semikonduktor global akan menarik lebih banyak modal. "Isyarat yang lebih kuat bukanlah aliran FDI semasa, tetapi saluran pelaburan yang diluluskan dan semakin banyak syarikat multinasional yang memperluas jejak serantau di Malaysia."

Lee Heng Guie menambah, sehingga akhir tahun 2025, stok FDI asing terkumpul dalam pembuatan Malaysia mencecah RM419.3 bilion, dengan purata pelaburan pembuatan yang diluluskan pada 2023-2025 menyumbang 56.2%. Ini bermakna walaupun aliran masuk jangka pendek berubah-ubah, asas modal jangka panjang adalah kukuh. Subsektor seperti kimia, farmaseutikal, dan aeroangkasa juga menunjukkan potensi pertumbuhan yang besar.

Kedudukan Malaysia dalam Perspektif Asia

Perubahan struktur FDI Malaysia bukanlah kes terpencil, tetapi merupakan cerminan penstrukturan semula rantaian bekalan Asia. Dengan kenaikan kos buruh China dan peningkatan risiko geopolitik, syarikat multinasional melaksanakan strategi "China+1", dan negara ASEAN menjadi lokasi pengeluaran alternatif. Namun Malaysia bukan sekadar menerima perpindahan pembuatan rendah, tetapi bergerak ke hulu rantaian nilai dengan kekayaan teknologi dan bakat yang terkumpul selama bertahun-tahun.

Data menunjukkan, eksport Malaysia pada Mei 2025 melonjak 45.3% tahun ke tahun, menunjukkan aset pembuatan sedia ada masih pada kadar penggunaan tinggi dan kekal berdaya saing dalam rantaian bekalan global. Sementara itu, sebahagian besar FDI perkhidmatan dilaburkan dalam infrastruktur digital, yang akan meningkatkan daya tarikan Malaysia sebagai hab ekonomi digital serantau, seterusnya menyokong peningkatan pintar pembuatan.

Cabaran Utama dan Prospek Masa Depan

Walaupun prospek optimis, kelemahan berterusan aliran masuk FDI pembuatan perlu diwaspadai. Jika pelaburan pembuatan lesu untuk jangka masa panjang, ia boleh menyebabkan kesan limpahan teknologi berkurangan, peluang pekerjaan berkurang, dan mencetuskan penyahindustrian pramatang. Yeah Kim Leng mengingatkan, analisis mendalam diperlukan mengenai sebab, akibat, dan tindak balas dasar terhadap perlambatan pelaburan. Sementara itu, kesan AI dan teknologi baru terhadap pekerjaan juga perlu diberi perhatian – Jabatan Perangkaan Malaysia menganggarkan sehingga 697,000 pekerjaan berisiko.

Masa depan, Malaysia perlu terus mengimbangi pembangunan perkhidmatan dan pembuatan. Pembangunan ekonomi digital sememangnya penting, tetapi pembuatan tetap menjadi enjin utama pertumbuhan ekonomi Asia selain China. Melalui NIMP 2030 dan NSS untuk memanjangkan rantaian industri semikonduktor ke arah tinggi, serta menggunakan aliran masuk FDI untuk membangunkan eksport perkhidmatan digital, Malaysia berpotensi untuk melalui laluan peningkatan "pemacu dua roda" perkhidmatan dan pembuatan.

*Artikel ini berdasarkan laporan The Star dan analisis beberapa ahli ekonomi*